сэтинньи 21 күнүгэр Владимир Поликарпович Барахсанов кэриэһигэр ананан иккис төгүлүн ыытылынна. Университет институттарын, факультеттарын түөртүү оонньооччулардаах 14 хамаандалара “Юность” стадион кыһыҥҥы манеһын киэҥ актовай саалатыгар тардыллыбыт остуолларга утарыта утарыта олорон кииристилэр.
Дуобат куттааҕа
Чурапчы Арыылааҕыттан төрүттээх-уустаах, радио-физик идэлээх, педагогическай наука кандидата, Владимир Поликарпович Барахсанов олоҕун, айар үлэтин дуобакка анаабыта. 1980 с. Саха государственнай университетын бүтэриэҕиттэн спортивнай оскуола-интэринээккэ дуобакка тренеринэн үлэтин саҕалаабыта. СГУ электроникаҕа инженеринэн үлэлиир 1984-1997 сс. университет дуобакка сүүмэрдэммит хамаандатыгар тренердээбитэ, тэрийэр дьоҕура арыллыбыта. Студеннар дуобакка-саахымакка кулууптарын аан бастаан төрүттээбитэ. Дуобат кулууба 2012 с. интеллектуальнай оонньуулар Киининэн буолбута.
1997 с. “Позиционнай оонньууга үөрэнээччилэр айар дьоҕурдарын сайыннарыы” тиэмэтигэр кандидатскай диссертацияны көмүскээн дуобакка наука учуонайынан буолары ситиспитэ. Эти-хааны иитии кафедратын тренер-преподавателин, доценын быһыытынан үлэтэ киэҥ далааһыннаммыта. Студеннар ортолоругар дуобат хайысхатынан үөрэх-иитии уонна спортивнай-маассабай үлэ күөстүү оргуйбута. Үөрэтии саҥа стандаарта үөскэтиллибитэ. Москва, Санкт-Петербург, Казань курдук Россия киин куораттарын уонна аан дойду үрдүк үөрэххэ кыһаларын, чуолаан, Японияны, Кытайы, Кореяны кытта үөрэххэ, наукаҕа, спорка, общественнай олоххо ыкса ситимнээх киэҥ өрүттээх үлэлэр, күрэхтэһиилэр, интернет-оонньуулар, биллиилээх дуобаччыттары, саахымаччыттары кытта көрсөн кэпсэтиилэр, сүбэлэһиилэр ыытыллыбыттара.
Владимир Поликарпович аан дойдуга улаханнык биһирэнэр ГО оонньуутун үөрэх-дьарык программатыгар киллэрэн тус-бэйэтинэн салайбыта. Өрөспүүбүлүкэ оҕо уһуйааннарыгар, спортоскуолаларга тэнийбитэ. Дуобат уонна ГО сайдыы саҥа таһымыгар тахсыбыттара. Үрдүк квалификациялаах тренер быһыытынан “100 харахтаах дуобакка гроссмейстер Александра Бурнашеваны, спорт мастарын Руслан Оконешниковы, уонна ГО-ҕа Федор Эверстов, Виктор Павлов уо.д.а. курдук норуоттар икки ардыларынааҕы уонна Россия күрэхтэһиилэрин кыайыылаахтарын, призердарын таһаартаабыта. 82 научнай публикациялар, ол иһигэр, түөрт монографиялар, икки үөрэтэр пособиелар, үс методическай рекомендациялар, омук дойдуларыгар тахсыбыт уон биир ыстатыйалар ааптардара.
Өр кэмҥэ сыраласпыт тэрийэр-көҕүлүүр профессиональнай уонна общественнай үлэтин сүнньүнэн Саха сирин оҕолоро “Азия оҕолорун” оонньууларыгар “ГО бадук” оонньууга III бириистээх миэстэни ылбыттара доцент Владимир Поликарпович Барахсанов интеллектуальнай оонньууларга ис сүрэҕиттэн бэриниилээҕин көстүүтэ.
Истиҥ ахтыылар
“Ректор Кубогын” дуобакка күрэхтэһиитин үөрүүлээхтик аһыллыытыгар спартакиада кыттыылаахтарыгар эҕэрдэ тыллар дуораһыйдылар, В.П. Барахсановы үтүө тылларынан ахтан-санаан ылыы буолла. Эти-хааны иитии кафедратын сэбиэдиссэйэ, педагогическай наук доктора Николай Петрович Олесов Владимир Поликарпович айымньылаах үлэтигэр 40 сыл кафедраҕа анаабыт, дуобаты сайыннарыыга, үүнэр көлүөнэни иитиигэ үгүс көлөһүнүн тохпут дьиҥнээх патриот буоларын бэлиэтээтэ.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин спорка музейын дириэктэрэ Михаил Егорович Друзьянов В.П. Барахсанов аан бастаан ГО сайыннаран, “Азия оҕолорун” оонньууларыгар киллэртэрэн Саха сирин спордун историятыгар тиһиллибитин; ССРС-ка дуобат көрүҥэр бастакы учуонайынан буоларын уонна ким да дуобат учуонайа буолбутун истэ илигин; ССРС ыһыллыбыт, Саха Өрөспүүбүлүкэтин спорка уонна ыччакка миниистирин солбуйар дуоһунаһыгар үлэлии олорор кэмигэр, 1994 с. Москваҕа Россия спорка Министиэристибэтигэр В.П. Барахсановтыын бара сылдьаннар, туруорсаннар, аан дойду чемпионатын Дьокуускайга ыыттарбыттарын; инньэ гынан, икки аҥы арахсыбыт Россия дуобаччыттарын федерацияларын холбообуттарын; Александр Азаров ол аан дойду чемпионатыгар бастакынан боруонса медалист буолбутун, онтон ыла дуобат Саха сиригэр күүскэ сайдан барбытын, билигин 18 гроссмейстердар баалларын, дуобат саха норуотун таһаарбыт көрүҥүнэн буоларын, онуоха, Владимир Поликарпович Барахсанов улахан өҥөлөөҕүн иһитиннэрдэ.
В.П. Барахсанов кэргэнэ, педагогическай наука доктора, профессор Елизавета Афанасьевна Барахсанова университет салалтатыгар, физкультура уонна спорт институтун дириэктэригэр Н.Е. Гоголевка, ректор А.Н. Николаевка, университет коллективыгар, күрэхтэһии кыттыылаахтарыгар үйэтитэр үлэ барарыгар махталын биллэрдэ. Владимир Поликарпович 1986 с. уһуннук кэлэн-баран, сыралаһан, Л.Н. Кычкин сэбиэдиссэйдээх университет эти-хааны иитии кафедратыгар дуобат-саахымат кулуубун аспытын. В 2012 с. интеллектуальнай оонньуулар Киинэ тэриллэн, билигин Ю.Е. Никифоров дириэктэринэн таһаарыылаахтык үлэлиирин. Тренердиир, преподавателлиир сылларыгар дуобат сайдыытыгар үгүһү оҥорбутун, элбэх ситиһиллибитин. Оҕолорун, сиэннэрин төрөөбүт сахаларын тылынан саҥаралларыгар улахан болҕомтотун уурбутун; оҕо уһуйааныгар төлөбүрэ суох дуобат-саахымат куруһуогун ыыппытын; оҕолор төһө да биллэр-көстөр дуобаччыт буолбаталлар, логикалаах, математикаҕа дьоҕурдаах буола улааталларын ситиспитин; үүнүү-сайдыы киэҥ суолун тыыран хаалларбытын тустарынан эттэ. Күрэхтэһии кыттыылаахтарыгар туһаайан: “Билигин дуобат тумара толоонугар итии-куйаас сатыылыаҕа, ыарахаттары тулуйуҥ, ким күүстээх – ол кыайдын!”,- диэн кэргэнэ Владимир Поликарпович этэр баҕа санаатынан түмүктээтэ.
Барахсановтар дьиэ кэргэнинэн күрэхтэһиигэ бары кэлэ сылдьаллар. Владимир Поликарпович оҕолоро, билигин тэрилтэлэр бас-көс, тутаах үлэһиттэрэ, ыал ийэтэ Татьяна Владимировна, ыал аҕата Бэргэн Владимирович аҕаларын уһуйуутунан оҕо эрдэхтэриттэн дуобаттыылларын-саахыматтыылларын, маастарга кандидаттарын, сүүрүүнэн дьарыктаммыттарын, өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ бастыылларын, айылҕаҕа сылдьалларын сөбүлүүллэрин, бултуулларын; эһээлэрин – физкультура учууталын, ССРС физическэй культуратын туйгунун Поликарп Егорович Барахсановы өйдүүллэрин, күрэхтэһиилэри ыытан түбүгүрэрин, сарсыарда аайы күөрчэх ытыйан оҥорон, бэлэмнээн үлэтигэр барарын, утуйалларыгар суорат сиэтэрин, күнэ-ыйа сиэннэриттэн тахсарын; оскуолаҕа үөрэнэр сиэннэр үрдүкү кылаастар Костя, Дайаана, Күннэй, иккис кылааска үөрэнэр Алина, эһээлэрэ Владимир Поликарпович дуобакка үөрэппитин, сахалыы саҥарары, кэпсэтэри ирдиирин, хоһоон ааҕалларын, дуобакка оонньоотоххо математикаҕа үчүгэй буолалларын туһунан эппитин кэпсээтилэр.
Университиэт бастыҥ дуобаччыттара
Күрэхтэһии сүрүн судьуйатынан физкультура-спорт институтун эти-хааны иитии кафедратын дуобакка салаатын салайааччыта, маастарга кандидат Матрена Петровна Кычкина үлэлээтэ. Иккилии үлэһиттэртэн, иккилии студеннартан турар сэттэ хамаандалар икки бөлөҕүнэн түөртүү дуоскаларга оонньоотулар. Күүстээх дуобаччыттар бааллар. Аан дойду чөмпүйүөҥкэтэ, үп-экономическай институт хамаандатыгар гроссмейстер Тунаара Федорова, математика-информатика институтуттан аан дойду чөмпүйүөҥкэтэ, спорт маастара Айыына Протопопова, өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр маастарга кандидаттар Валентин Орлосов, Александр Алексеев, Андрей Афанасьев, Наталья Кашкина уо.д.а. дуобаты таптыыр, күрэхтэһиилэргэ өрүүтүн кыттар дуобаччыттар бэйэлэрин үөрэнэр-үлэлиир хамаандаларын түһэн биэрбэт гына үчүгэйдик оонньоотулар. Мөккүөрдээх, паартиялары хатылаан көрөр түгэннэр тахсыбатылар. Бары иллээхтик, быраабыланы тутуһан оонньоотулар.
Бастакы бөлөххө инженернэй-техническэй институт (Виктор Иванов, Динара Николаева, Егор Соловьев, Күннэй Кычкина), иккис бөлөххө тас дойдулар филологияларын института (Иван Артемьев, Рада Гоголева, Василий Матвеев, Агафья Ефимова) оонньооччулардаах хамаандалар кыайыылары ситистилэр. Кыайыылаахтар уонна бириистээх миэстэлэргэ тиксибиттэр өйдөбүнньүк кубоктарынан, мэтээллэринэн, дипломнарынан, Барахсановтар дьиэ-кэргэн туруорбут сыаналаах бириистэринэн наҕараадаланнылар. Бастакы дуоска кыайыылааҕа “Тепло-газо снабжение уонна вентиляция” кафедратын доцена Виктор Наумович Иванов анал бирииһи ылан үөрдэ-көттө. Геолого-разведочнай факультет, математика-информатика института иккис-үһүс миэстэлэннилэр.
Вилена Кычкина (ГРФ), Валентин Орлосов (ГРФ), Айыына Протопопова (ИМИ), Атласова Саргылаана (ИФ), Афанасьев Андрей (ИФ), Тунаара Федорова (ФЭИ) бэйэлэрин дуоскаларыгар бастаатылар.
Саха сиригэр дуобат сайдыытыгар сүҥкэн кылаатын киллэрбит Барахсанов В.П. турнира үтүө үгэскэ кубулуйда.
Баһылай Посельскай
