Мэҥэ-Хаҥалас, Уус-Алдан, Чурапчы, Нам, Хаҥалас, Үөһээ-Бүлүү, Ньурба, Абый, Үөһээ-Дьааҥы, Уус-Майа, педколледж, университет, Дьокуускай, хамаандаларыттан 44 атах оонньооччулар сэттэ ойууларга күрэхтэстилэр. РСФСР уонна Саха АССР спордун маастара Гаврил Гаврильевич Григорьевка анаммыт турниры Айаал Бурцев баһылыктаах Таатта улууһа, Геннадий Васильев дириэктэрдээх Манчаары аатынан саха төрүт күрэһин Киинэ уонна Гаврил Григорьев дьиэ-кэргэнэ тэрийдилэр.
Чулуу кылыыһыт аатын үйэтитэн
Турнир үөрүүлээхтик аһыллыытыгар “Сахаада-спорт” президенэ, атах оонньуутугар спорт маастара, юридическай билим доктора Александр Ким-Кимэн, Таатта улууһун физическэй культураҕа уонна спорка Управлениетын начальнига Владимир Кривошапкин, Григорьев Г.Г. быраата Никита Гаврильевич, уола Гаврил Григорьев, турнир сүрүн судьуйата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин атах оонньуутугар Федерация толорооччу дириэктэрэ, спорт маастара Максим Оегостуров эҕэрдэлээтилэр. 70-80-с сыллар чулуу кылыыһыта Гаврил Гаврильевич Григорьев туһунан истиҥ ахтыылар оҥоһулуннулар.
Гаврил Григорьев физкультура учуутала идэтин “кыһыл дипломунан” бүтэрбитэ, төрөөбүт-үөскээбит Хара-Алданыгар баһылыктаабыта, сөбүлүүр саха атаҕын оонньуутун тус бэйэтинэн пропагандалыыр, сайыннарар сыаллаах-соруктаах, аан бастаан Ытык-Күөлгэ 1995 с., тус-бэйэтинэн чугас доҕотторун кытта көҕүлээн, бу орто дойдуттан оһолго түбэһэн соһуччу барыар диэри, тоҕус төгүл ыыппыта. Онтон ыла кылыыһыт убайдарын, аҕаларын сырдык аатын үйэтитэн, дьиэ-кэргэнэ, хаан аймахтара бу 17-с турниры, барыта 26-с турниры, тэрийэн ыыталлара махталлаах. Ол былаһын тухары өрөспүүбүлүкэ бастыҥ атах оонньооччулара, рекордсменнара, Манчаары чөмпүйүөннэрэ, призердара Николай Адамов, Владимир Алексеев, Василий Николаев, Борис Ильин, аныгы көлүөнэ кылыыһыттар бука бары кыттаннар, маастарыстыбаларын тупсараллар, көрдөрүүлэрин үрдэтэллэр. Тааттаттан Гаврил Винокуров, Андрей Тарабукин, Андрей Васильев тахсыбыттара. Онон, Гаврил Григорьев турнирдарын суолтата улахан.
Күүстээх бэлэмнээхтэр – инники күөҥҥэ
Күрэхтэһиилэр сэттэлии ойууларга буоллулар. Сезон аһыллыытын быһыытынан сыаналыахха сөп. Төһө да эрдэ ыытылыннар, атах оонньуутун күрэсчиттэрэ киһи астына көрөр ойууларын көрдөртөөтүлэр.
Үс көрүҥ түмүгүнэн кыргыттарга Маргарита Тумакова (Дьокуускай, тр. Валерия Олесова) кылыыга 22 м 81 см, ыстаҥаҕа 22 м 30 см, куобахха 18 м 32 см; уолаттарга Максим Семенов (Мэҥэ-Хаҥалас, тр. Игорь Скрябин) 27 м 99 см, 27 м 71 см, 22 м 23 см; ветераннарга Еремей Ильин (Хаҥалас, тр. Гермогенов И.Н.) 24 м 06 см, 23 м 33 см, 21 м 96 см; дьахталларга Валерия Олесова (Хаҥалас, тр. Оегостуров П.Н.) 25 м 38 см, 24 м 92 см, 19 м 68 см; эр дьоҥҥо Игорь Скрябин (Мэҥэ-Хаҥалас, тр. Ильин Б.Н.) 28 м 85 см, 29 м 13 см, 23 м 90 см түһүтэлээннэр бастаатылар.
Бириистээх иккис-үһүс миэстэлэргэ кыргыттарга Эльвира Устинова (М-Х), Аина Сон (Дьокуускай); уолаттарга Лев Барашков (Нам), Марк Никитин (Чурапчы); ветераннарга Максим Софронов (Дьокуускай), Андрей Бочкарев (Уус-Алдан); дьахталларга Бережетская Яна (Уус-Майа), Анастасия Матвеева (Нам); эр дьоҥҥо Ньургун Сокольников (Уус-Алдан), Владислав Попов (Нам) тигистилэр.Уолаттарга Лев Барашков (Нам, тр.Николай Кейметинов) кылыыга 28 м 55 см, ыстаҥаҕа Максим Семенов 27 м 71 см, куобахха Марк Никитин (Чурапчы, тр.И.И. Чиркоев) 22 м 69 см түһүтэлээннэр кэскиллээх атах оонньооччулар тахсан иһэллэрин итэҕэттилэр. Күүстээх спорт маастардара Ньургун Сокольников (Уус-Алдан, тр. Федоров А.В.) кылыыга 28 м 75 см, ыстаҥаҕа 28 м 59 см, куобахха 24 м 05 см; Владислав Попов (Нам, тр. Кейметинов Н.А.) кылыыга 28 м 86 см, куобахха 25 м 15 см, Георгий Шергин (Мэҥэ-Хаҥалас, тр. Ильин Б.Н.) 28 м 45 см кылыыга, 28 м 20 см ыстаҥаҕа; Артем Пермяков (Хаҥалас, тр. Кай Адамов) кылыыга 28 м 26 см, Михаил Кириллин (Дьокуускай) 28 м 07 см кыырайаннар, илин-кэлин түсүһэннэр, турниры улаханнык сэргэхситтилэр.
Кынаттаах баҕа санаалар
Валерия Олесова – Манчаары оонньууларын икки төгүллээх абсолютнай чөмпүйөҥкэтэ, өрөспүүбүлүкэ рекордсменката, университет физкультураҕа институтугар спорка бэлэмнэнии технологиятын отделениетын 3-с куурсугар үөрэнэр, күүтүллүбүтүн курдук сезонун кыайыынан эрэллээтик саҕалаата:
“Модуҥҥа” тренердиибин. Эрчийэр түөрт оҕом кытынна. Маргарита Тумаковам бастаата. Уһун тохтобул кэнниттэн бастакыбын күрэхтэстим. Көрдөрүүлэрбиттэн үөрдүм. Күүстээх куобахчыт Анна Лыткина суоҕунан бастаатым. Куобахха “личкалаатым”. Тренербинээн Максим Николаевичтыын обьемҥа үлэлээн эрэрбит, нэдиэлэҕэ икки дьарыктаныыны саҕалаатыбыт. Кылыыга саҥа техниканы үөрэтэбит, “маховайбын” туһаныыыга. Бу күрэхтэһиибин дьарык курдук оҥордум. Сезон саҕаланыытыгар куһаҕана суох көрдөрүүлэр. Атах оонньуута эти-сиини эргиччи сайыннарар. Салгыҥҥа уһуннук көтүүнү сөбүлүүбүн. Ахсынньы ыйга Бүтүн Россиятааҕы “Звезды студенческого спорта” күрэхтэһиэм. Уһуну ойууга 5 м 78 см уонна үстэ төхтөрүйэн ыстаныыга 13 м 03 см урукку көрдөрүүлэрбин тупсартыы сатыам, Россия маастарын толорорго кыһаллыам”.
Бочкарев Андрей – 42 сыл уруулга олорор, 59 саастаах спорт ветерана, “Сахаада-спорт” маастара, эдэрдии эрчимнээх, дэлэй кэпсээннээх, турнирга үһүс бириистээх миэстэлэннэ (Уус-Алдан):
“Спордунан дьарыктаммытым биэс сыл буолла. Массыынаҕа күнү быһа олордоххо киһи сиһэ-атаҕа көһүйэр. Этим-сииним уостан барбыта. Инньэ гынан, дьиэбэр сэрээккэлиир, сүүрэр, былчыҥнарбын хачайдыыр идэлэммитим. “Забег РФ” кыттаммын бастаабытым. Атах оонньуутугар “Сахаада-спорт” маастарнуорматын кэлэн толор диэн Андрей Федоров ыҥырбытыгар “Модуҥҥа” биир ый ыстаныыларынан дьарыктаммытым, “Триумфка” тиийэн күрэхтэспитим уонна маастары толорбутум. Сөбүлээтим. Сүһүөхтэрбин имитэ, былчыҥнарбын хачайдыы сылдьабын, тирэхтээх, чэгиэн буолар эбиккин. Сүрдээх туһалаах. Айаҥҥа аара 2-5 мүнүүтэ тохтооммун чохчоохойдуубун, тэйиэккэлээн ылабын. Бүгүн 40 саастаах ветераннарга кытынным. Улахан маастардар кэннилэриттэн миэстэлэһэммин дуоһуйууну ыллым. Кэлэр муус устарга 60 сааспын туолабын. Онон “эдэрбэр” түһэбин. Дьэ эрчиллиэм этэ. Тренер дээҕим буоллар өссө үчүгэй буолуо эбит. Ветераннар түөртүү-биэстии сыл арыттаах күрэхтэһэр таблицалаахтар. Уһуну ойууга, үстэ төхтөрүйэн ыстаныыга Россия ветераннарын кытта күрэхтэһиэхпин баҕарабын. Сыал-сорук – доруобуйа, турукпун тута сылдьыы, эти-сиини уоһуннарымыахха диэн. Киһи былчыҥнара кытаанах буолуохтаахтар. Тараһам былчыҥнара “кубик” курдуктар, ааҕыллаллар. Онтон үөрэбин. Спорка сыһыаннаах дьон сүбэлэринэн нэдиэлэҕэ иккитэ хачайданабын, “пульспун” 140-н таһаарбаппын. Билигин кыра сымнаҕас “иномарканан” дьону, малы-салы таһабын. Аһылыкпын көрүнэбин, макаронтан, килиэптэн туттунабын. Белоктаах аһылыгы ордоробун. Таба этин, гречка, геркулес, кыһыл рис, иһи үлүннэрбэт диэммин ржаной, геркулестаах лэппиэсксэ оҥостоммун сиибин, түргэнник тоторор. Булунтан куул аҥара балык сакаастыыбын. Спорт эҥэрдээх буоламмын сүргэм көтөҕүллэн сылдьабын”.
Григорьев Гаврил Гаврильевич – Григорьев Г.Г. уола, урбаанньыт:
“Аҕабыт, эһээбит саҕалаабыт үтүө дьыалатын салҕааммыт, таптыыр атаҕын оонньуутун сайыннарар, пропагандалыыр, маассабаһын үрдэтэр сыаллаахпыт-соруктаахпыт. Турнирдар түмүктэринэн, атах оонньооччулар “Дыгын оонньууларыгар” кыттар буолбуттарыттан үөрэбит. Егор Филиппов, Яков Дмитриев курдук атах оонньуутун маастардара таҕыстылар, үгүстэр сүүмэрдээһиннэри ааһаллар. Ити үчүгэй көрдөрүү. Аҕам атах оонньуута эти-сиини, былчыҥы сайыннарар диэн этэр этэ. Кыттааччы аҕыйаан иһэр, тоҕотун билбэппит. Урут 70-80 киһиэхэ тиийэрэ. Быйыл Федерация календарнай былаанынан турнирбыт эрдэ. Кэлэр сылларга аҕабыт дойдутугар Ытык-Күөлгэ саҥа тутуллубут спорткомплекска суол баар кэмигэр тохсунньу-олуйнньу ыйдарга ыытар санаалаахпыт. Көмөлөрүн, өйөбүллэрин иһин өрөспүүбүлүкэ атах оонньуутун Федерациятыгар, спонсордарбытыгар махтанабыт”.
Игроь Скрябин – турнир муҥутуур кыайыылааҕа, уһуну ойууга өрөспүүбүлүкэ рекордсмена:
“Этэҥҥэ ааста. Эчэйиилэрбин аһардан, соторутааҕыта бэлэмнэниибитин саҕалаан, дьарыктаммыппыт. Эрчийэр оҕолорбун кытыннараары кэллим. Семенов Максимым бастаата, атыттар орто көрдөрүүлэрдээхтэр. Мантан күһүн Дальнай Восток, Россия чэпчэки атлетикаҕа чемпионаттарыгар кыттыахпыт.
Семенов Максим – Майа 10 кылааһын үөрэнээччитэ, “Азия оҕолорун” уонна турнир абсолютнай чөмпүйүөнэ: “Чэпчэки атлетикаҕа көһүөм. Дальнай Востокка, Россияҕа тахсыахха сөп. Бастыҥ көрдөрүүлэрим уһуну ойууга 6 м 60 см, үстү төхтүрүйэн ойууга 13 м 73 см. Үөрэхпэр болҕомтобун уураммын, оскуола кэнниттэн прокурор, судьуйа үөрэхтэригэр барар баҕалаахпын. Спорду оҕо уһуйааныттан сөбүлүүбүн. Спорт нөҥүө олоҕум тупсар, кэрэ буолар, спордунан олоробун”.
Күрэхтэһии бэркэ ааста. Кылыыһыт Григорьев Гаврил Гаврильевич дьиэ-кэргэнэ, оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ кэлэн көрөннөр турниры киэргэттилэр. Быраата Никита Гаврильевич Винокуров, уола Гаврил Гаврильевич Григорьев, Таатта спорка Управлениета (Кривошапкин В.В.) 600 тыһ.солк. бириистэринэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Федерациятын (Гаврильев Ю.К.), Манчаары аатынан саха төрүт күрэһин Киинин (Васильев Г.А.) өйдөбүнньүк дипломнарынан, мэтээллэринэн наҕараадаламмыттара кэрэхсэбиллээх.
Баһылай Посельскай
