“Триумфка” уонна “Модуҥҥа” көҥүл тустуу уонна хапсаҕай добун түһүлгэлэрэ икки сиринэн биир кэмҥэ, тэҥҥэ ыытылыннылар. Онон, икки сиринэн сүүрэ сылдьан көрүү буолла.
Улахан маастардар кыттыылаах
Көҥүл тустууга Россия спордун маастара, Ил Түмэн депута Александр Крылов кэриэһигэр Бүтүн Россиятааҕы турнирыгар Монголия, Бурятия, Тыва, Красноярскай, Иркутскай, Кемерово, Таджикистан, Хабаровскай, Забайкалье, Кабардино-Балкария уонна Саха сирин 150-ча бөҕөстөрө түмсэн туһуннулар. Александр Крылов ийэтэ Саргылаана Семеновна, кэргэнэ Ирина Константиновна, оҕолоро бочуоттаах ыалдьыт быһыытынан сырыттылар, кыайыылаахтары наҕараадалааһыннарга кытыннылар.
Бу туһунан Өймөкөөн улууһун баһылыга, бэйэтин кэмигэр көҥүл тустууга уонна хапсаҕайга Саха сирин чөмпүйүөнэ Александр Савельевич Оконешников санаатын кытта үллэһиннэ: “Сивцев Иннокентий Семенович, Иванов Прокопий Семенович, чугас табаарыстара Николай Константинович Адушинов турниры тэрийэри иилээбиттэрэ-саҕалаабыттара. Маастар нуорматын толоруулаах Александр Крылов Бүтүн Россиятааҕы турнира Россия календаарыгар киирэригэр биир дойдулаахпыт Юмшанов Петр Петрович көмөлөстө. Быйылгы турнир уратыта Д.П. Коркин турнирын кыттыылаахтара тустубуттарыгар буолла. Турнирга маастары толорор сүрдээх уустук, тоҕо диэтэххэ, призовойа улахан буолан халыҥ ааттаах-суоллаах спортсменнар кытталлар. Россия тустуулаах регионнарын уонна Саха сирин бастакы нүөмэрдэрэ, күүстээх бөҕөстөрө бары кэриэтэ тусталлар. Эдэрдэр элбэхтэрэ үчүгэй эрээри, улахан маастардары кыайар уустук. Үчүгэйэ диэн, эдэрдэр инникитин сайдалларыгар, маастарыстыбаларын көтөҕөллөрүгэр уопуту ааһаллар. Онон, кыайыылары ситиһэннэр маастары толоруохтара диэн эрэнэбит. Саҥа тахсан эрэр уолаттартан Анатолий Иванов Россияҕа биир күүстээх бөҕөһүнэн биллэр Кемеровоттан Кирилл Корнеевы кыайан үчүгэй хапсыһыыны көрдөрбүтүн, уо.д.а. уолаттар бааллар эбит диэн бэлиэтии көрдүм. Турнир уопсай призовойа 3 000 000 солкуобай. Кыайыылаахтарга, миэстэҕэ тиксибиттэргэ уонна чөмпүйүөннэр тренердэригэр Өймөкөөн улууһа, лотерея бирииһин Александр Крылов табаарыстара, доҕотторо, дьиэ-кэргэнэ туруордулар. Бары бэйэ-бэйэбитин харыстаһа сылдьыаххайын, түмсүүлээх буоллахпытына элбэҕи ситиһиэхпит!”.
Күүстээхтэр финалларга күөн көрүстүлэр. Элбэх көрөөччүлэр кэлэннэр сэргэхситиини үөскэттилэр. 57 кг Федор Постников финал аҥарыгар хакас Артур Чебодаевы 4:3 баһыйан, бастакы миэстэни былдьаһыыга бииргэ эрчиллэр табаарыһын Любомир Ашеины 8:4 ахсаанынан кыайда. Пурбо Эрдынеев (Бурятия), Артур Чебодаев (Хакасия) үһүс буоллулар. 61 кг Кежик Монгуш (Иркутскай, Тыва), Бато Сультимов (Бурятия) бастакы-иккис миэстэлэри ылаттаатылар. Артём Слепцов (Саха сирэ) үһүс миэстэ иһин хапсыһыыга тувинец Сагдыны 4:4 кыайда. Батнасан Ганхулег (Монголия) үһүс буолла. 65 кг эмиэ ыалдьыттарбыт күннээтилэр. Чаян Монгуш (Иркутскай), Ринчин Гармаев (Иркутскай), Пуревбаатар Баасанхуу (Монголия) уонна Василий Григорьев (Саха сирэ) инники күөҥҥэ таҕыстылар. 70 кг биһиэннэрэ бэккэ туһуннулар. Виктор Рассадин бастаата, Анатолий Иванов иккис, Игорь Матвеев уонна Кирилл Корнеев (Кемерово) үһүс миэстэлэннилэр.
74 кг эмиэ саха бөҕөстөрө Константин Капрынов, Айсен Потапов, Иннокентий Бабаранов уонна Сергей Якимов (Иркутскай) пьедесталга турдулар. 79 кг Никита Сучков (Красноярскай) Владимир Бояновскайбытын ыраас техническэйинэн хотто. Баир Цыденов (Бурятия) уонна Олег Фомин (Саха сирэ) үһүс бириистээх миэстэлэннилэр. Итинтэн үөһэ ыйааһыннарга күүстээх ыалдьыттарбыт 86 кг Азрет Улимбашев (Кабардино-Балкария), Баямдорж Бат-Эрдэне (Монголия), Буянто Шадапов (Бурятия); 92 кг Дмитрий Зайнидинов (Красноярскай), Эмиль Рамазанов (Хабаровскай), Абдулла Бадыргов (Кемерово) уонна биһи Андриан Ленскэйбит үһүс буоллулар; 97 кг Юрий Иванов (Иркутскай), Константин Пшеничников (Кемерово), Кирилл Эрхитуев (Бурятия) үс иһигэр киирдилэр. 125 кг Остап Пасенок (Кемерово) уонна Никита Софронов (Саха сирэ) тэҥ хабааннаах хапсыһыылара 3:1 ыалдьыппыт туһатыгар түмүктэннэ. Никита Хабаров (Саха сирэ) Харысхан Баппаҕайы (Осетия-Саха сирэ) баһыйан үһүс миэстэлэннэ. Бастаабыттар 70 тыһ.солк, иккис уонна үһүс миэстэлэри ылаттаабыттар, мэтээллэри, дипломнары сэргэ, туһааннааҕынан, 50-30 тыһ.солк.наҕараадаланнылар.
Уон ыйааһыннар кыайыылаахтара 1 000 000 солк. кимиэхэ тиксэрин сэрэбэйиэнэн быһаарсар үтүө үгэһин бары да долгуйа күүттүбүт. Бу иннинээҕи Крылов турнирдарыгар ыалдьыттарбыт Бурятияттан Тумэн Бодиев, Красноярскайтан Дмитрий Зайнидинов, былырыын Үөһээ-Дьааҥыттан Айсен Потапов биирдии мөлүйүөнү ылаттаабыттара. Бу сырыыга дьоллоох дьолуо түгэн Виктор Рассадиҥҥа тосхойдо: “Мөлүйүөнү ылар туһунан толкуйум суоҕа, хапсыһыыларга эрэ “настройкалана” сылдьыбытым. Ол эрээри, “Табыллыы күүстээхтэри таптыыр” дииллэринии сэрэбиэйим миэхэ тосхойдо. Быйылгы тустууларбын түмүктээтим, сыл хаалбыт кэмигэр сынньаныам. Ярыгин турнирыгар бэлэмнэниэм. Элбэх харчыны ылар үчүгэй бөҕө буоллаҕа. Улахан бириистэрдээх күрэхтэһии хаһан баҕарар элбэх кыттааччылардаах. Көҕүлүүр. Тустуу спорт элбэх харчылаах, баай-талым көрүҥэ буолбатах, маннык турнирдарга биһи спортсменнар хамнастанабыт. Тэрийээччилэргэ махтанабын!”.
Ити курдук, Улахан бириис Саха сиригэр хаалла. Орто-Халыма баттаамалаах ыччатын Виктор Рассадины 1 000 000 солкуобай хаһаайынынан буолбутунан эҕэрдэлиибит!
Кытаанах бырахсыыларынан доҕуһуолланна
Үөһээ-Дьааҥы улууһа төрүттэммитэ 95 сылыгар аналлаах үтүө үгэскэ кубулуйан сыллата ыытыллар бырааттыы Ноговицыннар хапсаҕайга турнирдара “Модун” спорткомплекска бырааһынньыктыы быһыыга-майгыга ааста, болҕомто киинигэр турда. 250-ча бөҕөс, ол иһигэр, Коркин турнирыгар тустубут ыалдьыттарбыт Бурятия, Монголия бөҕөстөрө кытыннылар. Кытаанах, сытыы хапсыһыылар буоллулар.
Ааспыт үйэ Бүтүн Сойуустааҕы элбэх түһүлгэлэр кыайыылааҕа, Саха АССР хас да төгүллээх чөмпүйүөнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх тренерэ Петр Иннокентьевич Бурцев үлэлээтэ: “Турнир улахан таһымнаахтык ааста. Быйыл элбэх эдэр ыччат кэлэн туһунна. Көлүөнэлэр солбуйсуулара буолла диэн сыаналаатым. 75 кг Тимур Николаев, Иван Семенов курдук титуллаахтартан аҕыйах киһи туһунна. Иркутскайтан, Бурятияттан кэлэн туһуннулар. Ол курдук, 75 кг үөһэ ыйааһыннаахтарга утарсааччыларын хотуталааннар, финалга Бурятияттан былырыыҥҥы “Хаҥалас хапсаҕайын” чөмпүйүөнэ Зорикто Ухинов уонна Иркутскай бүрээтэ, Бурятия тустуутун хас да төгүллээх кыайыылааҕа Юрий Иванов тустууларыгар Юрий Иванов быраҕыыны оҥорон, Аан Дархан аатын ылла. Бу Юрий Иванов Крылов Бүтүн Россиятааҕы турнирыгар бэйэтин ыйааһыныгар 97 кг эмиэ бастаата. Үчүгэй быраҕыылар бааллар. Үөһээ-Бүлүүттэн Одинаев Зафарбек диэн уол 65 кг хапсаҕай кыраһыабай хамсаныыларын көрдөртөөн “Саамай үчүгэй быраҕыы” бирииһин ылла. Ол курдук, Дьулустаан Попов (Дьааҥы) киһитин хамсаныытын туһанан утары “түргэннээн” түһэрэн эмиэ “Үчүгэй хамсаныы” диэн бириис ылла. Хапсаҕай албастара оҥоһулуннулар. Бырааттыы Ноговицыннар турнирдарын тэрээһинэ куруутун үчүгэй буолааччы, бу да сырыыга үчүгэй. Саҥа ааттар тахсан эрэллэр.
57 кг Егор Находкин (Дьааҥы), Сахаачча Винокуров (Нам), Вячеслав Ноговицын (Кэбээйи); 65 кг Зафарбек Одинаев (Үөһээ-Бүлүү), Азамат Егоров (Горнай), Родион Васильев (Хаҥалас); 75 кг Тимур Николаев (Үөһээ-Бүлүү), Иван Семенов (Кэбээйи), Кирилл Павлов (Сунтаар); 85 кг Ньургустаан Брощев (Бүлүү), Албан Авваумов (Таатта), Ньургустаан иванов (Чурапчы); 95 кг Александр Халыев (Таатта), Владимир Федоров (Ньурба), Дьулустаан Попов (Дьааҥы), 95 кг үөһэ Эдуард Максимов(Горнай), Айсен Килибеев (Таатта), Виталий Евремов (Чурапчы) кыайыылаахтар үрдэллэригэр тахсан турдулар уонна 25-тии тыһ.солк., иккис-үһүс миэстэлэспиттэр 15-10-нуу тыһ.солк. наҕараадаланнылар.
Аан Дарханнар дьоһун ааттарын былдьаһыыга 75 кг Тимур Николаев (Үөһээ-Бүлүү) уонна 75 кг үөһэ ыарахан ыйааһыннаахтарга Иркутскай бүрээтэ Юрий Иванов кыайыылары ситистилэр уонна бөрө тириитинэн, итиэннэ 100 000 солк. сүрүн бириистэри ылаттаатылар.
Өрөбүл күннэр бэрт сэргэхтик аастылар.
Баһылай Посельскай
