Спорка уһун үйэлэнии, элбэх саастаныы кэриэтэ, айылҕаттан айдарыылаахтар аналлара. 70 саастарын куоһарбыт күрэсчиттэр “дьоруойга” тэҥнээхтэр. Бэтэрээннэр спортарын суолтата оннук улахан. Бэрээдэк, дьиссипиллинэ, чөл олох тиэрдэллэр. Туйгун турук, чэгиэн-чэбдик сылдьыы – дьоллоох олох бэлиэтэ. Сахабыт сиригэр спрдунан дьарыктанар аҕам саастаахтар, үлэ-олох үөһүгэр сылдьааччылар, балачча бааллар. Кыайбаттара-хоппотторо диэн суох. Үөрэбит, сөҕөбүт, киэн туттабыт.
Олунньу ый 5-15 күннэригэр Холбоһуктаах Арабтар Эмираттарын үрдүк сайдыылаах Абу-Даби куоратыгар Аан дойду бэтэрээннэрин оонньуулара түмүктэннэ. 92 дойдулартан 30-ча тыһ. кыттааччылар спорт 33 көрүҥнэригэр күрэхтэстилэр. Саха сирин быһый дьахталлара Мэҥэ-Хаҥаластан 77 саастаах Мария Неустроева 1500, 2500 5000 м сүүрүүлэргэ, 4х100, 4х400 м эстафеталарга биэс кыһыл көмүс, Ньурбаттан 67 саастаах Ирина Софронова 21 км “полумарафоҥҥа”, 4х100, 4х400 эстафеталарга үс кыһыл көмүс, 5000 м спортивнай хаамыыга боруонса мэтээллэри аҕалтаатылар.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин спорду таптааччылар Сойуустарын бэрэссэдээтэлэ, оҕунан ытыыга ССРС спордун маастара Мария Семеновна Алексеева ыыппыт пресс-конференциятыгар бэтэрээннэр спортарыгар сүгүрүйээччилэр мустан эҕэрдэлээтилэр. Кыайыы көтөллөөх эргиллибит Россия сүүмэрдэммит хамаандатын быһыйдарыгар “Ваши пять золотых медалей яркое подтверждение высочайшего мастерства и упорства. Желаем крепкого здоровья, неиссякаемой энергии, новых спортивных побед!” суруктаах грамоталар, сибэкки дьөрбөлөрө туттарылыннылар.
Бэтэрээннэргэ аан дойду 4 төгүллээх чөмпйүөҥкэтэ, Европа 6 төгүллээх призера, Россия 2 төгүллээх чөмпүйүөҥкэтэ, 8 төгүллээх призера Софронова Ирина Дмитриевна идэтинэн доруобуйа харыстабылын үлэһитэ, улуус киинин балыыһатыгар биэлсэрдээбитэ, айылҕа харыстабылыгар, лабораторияны салайан, сүрүн инженеринэн, Дьокуускай медколледжыгар преподавателлээбитэ, биологияны үөрэппитэ. Норуот депутатын итэҕэлин ылан нэһилиэнньэ кыһалҕаларын туруорсубута. Үгүстүк студеннары кытта алтыһар. Иллэҥ кэмигэр өрүүнэн, баайыынан дьарыктанар. Быыстапкаларга кыттар норуот маастара. Хомус ансаамбылыгар кыттар. Дьарыга элбэҕиттэн биир дойдулаахтарын сөҕүүтүн-махтайыытын ылар. Күнэ сарсыарда 5 чаастан саҕаланар, Сүлэ, Күндээдэ, Дьиикимдэ бөһүөлэктэринэн сүүрэн кэлэр. Өймөкөөҥҥө “Тымныы эргимтэтигэр” күрэхтэһэн 5 км бастакы, 10 км иккис, 21 км үһүс бириистээх миэстэлэрдээх. Биир уола Анал Байыаннай Дьайыыга кыттан бааһыран, сыыйыллан кэлбит, сиэннэр улааталлар. Оҕолорун, сиэннэрин, дьонун-сэргэтин тустарыгар көхтөөх олоҕунан олорор.
Абу-Даби Оонньууларыгар 35-90 саастаахтар түмсэн күрэхтэспиттэрин; Россия хамаандатыгар киирэннэр 82 аҕам саастаах спортсменнар кыттаннар 160 араас солотуулаах мэтээллэри ылаттаабыттарын; Омук дойдуларыга 2008 сылтан күрэхтэһэрин; Арабтар дойдуларын салгына киһи тыынарыгар ыарахан, олус итии күннэр тураннар, россияннар түмсүүлээхтэрин, тулууру, дьулууру көрдөрбүттэрин; үтүрүйсүүлээх, тоҥонохторунан анньыһыылаах күрэхтэһиилэргэ мэтээллэргэ тиксибититтэн аһары астыммытын; киэҥ-куоҥ трасса сүүрэргэ табыгастааҕын, аара кумах куйаарынан ааһар дьикти айылҕалаах сиргэ хахха, күлүк суоҕун, ол да буоллар өйгө-санааҕа хатанар кэрэтин; куйааһыттан саллыбыттарын; Саха сирин тыйыс айылҕалаах экстремальнай күрэхтэһиилэригэр эттэрэ-хааннара үөрүйэҕинэн, Сахаларын сирин дьоһуннук аатаппыттарыттан үөрэрин кэпсээтэ.
Ирина Софронова спордунан дьарыктанарыгар үс “П-ны” тутуһар: “Постепенность. Последовательность. Постоянство” – бырахпакка эрчилиннэххэ ситиһии кэлэр диэн ааҕар. Субуота күнүн өрөбүлүнэн ааҕынан, хайаан да балтараа, икки чаас сүүрэн кэлэр. Сүүрэн иһэн араас санаалартан хоһуллубут: “Бег-это путь, путь-это цель, цель-это жизнь, жизнь-это бег!” бэйэтэ таһаарбыт принцибэ. Доруобуйатын бөҕөргөтүнэр туһугар кыһаллар. Баҕа санаа элбэҕи быһаарар, ийэлэр, аҕалар оҕолоругар холобурунан буолалларын дьайыыта улахан диэн ааҕар. Оҕону кытта иллэҥ кэм булаҥҥыт тэҥҥэ атаара сатаан диэн сүбэлиир.
Бэтэрээннэргэ аан дойду 5 төгүллээх чөмпүйүөҥкэтэ, 12 төгүллээх призера, Европа 11 төгүллээх чөмпйүөҥкэтэ, 10 төгүллээх призера, Россия 20 төгүллээх чөмпүйүөҥкэтэ Неутроева Мария Романовна 2006 с. ыҥырыы ылан Россия сүүмэрдэммит хамаандатыгар киллэриллибит. Бастаан, Австрияҕа буолбут аан дойду бэтэрээннэрин күрэхтэһиитигэр 800 м бэһис миэстэлэммит. Онтон ыла, ыҥырдаллар эрэ Россия, Европа, аан дойду сүүрэр суолларыгар кыттыталыыр. Лууктаан, отонноон, онтон киллэриммит харчытынан күрэхтэһэр. Спорт киһини тулуурдаах, туруоруммут сыалгын толорорго, ыарахаттары тулуйарга, туоруурга көмөлөһөр, кытаанах санааҕа үөрэтэр диир. Абу-Даби өрө-таҥнары түһүүлэрдээх трассатыгар ыстакааннаах уутун иккитэ тоҕуталаан, утаҕын ханнарбакка да буоллар, сүүрүүлэрин этэҥҥэ түмүктээбит. Тулуйбут. Сүүртэлээбит биэс дистанцияларын барыларын кыайталаабыт! Хамаандатын түһэн биэрбэтэҕиттэн үөрэр. Стадион устун, түспүт гостиницаларынан эрэ сылдьаллар. Куорат устун, маҕаһыыннарынан эҥин күүлэйдээбэт, наадыйбат даҕаны. 65-н үөһээ саастаахтар 4х100 эстафеталарыгар үһүс этаапка утарсааччыларын сититэлээн, хамаандатын бастакы миэстэҕэ таһаарбыт. Хамаандатын түһэн биэрбэтэҕиттэн астынар. Тымныы оройун киинигэр Өймөкөөҥҥө, онтон, итии, куйаас сатыылаабыт Абу-Дабига аҕыйах хонук быысаһан сүүртэлээн, иккиэннэригэр бастаабыт. Ылаттаабыт мэтээллэрин ыйааһына 10 киилэттэн лаппа тахсыбыт!
Бэтэрээннэргэ аан дойду, 3 төгүллээх чөмпүйүөҥкэтэ, Европа 6 төгүллээх чөмпйүөҥкэтэ уонна призера, Россия хас да төгүллээх чөмпүйүөҥкэтэ, призера, 2019 с. Москваҕа скандинавскай хаамыыга 5 км Аан дойду Кубогын призера, 15 сыл “Чэбдик” кулуубу салайбыт, медик-акушер идэлээх, 82 саастаах Сунтаар быһыйа Варвара Григорьевна Макарова–Сүүрүк Балбаара Аан дойду, Европа 12 дойдуларыгар күрэхтэспитин; Өймөкөөҥҥө “Тымныы эргимтэтигэр” сүүртэлээбитин; Дьокуускайга культура-сынньалаҥ пааркатыгар аҕам саастаахтарга сүүрүүнү-хаамыыны тэрийбитин; Финляндияттан төннөн истэхтэринэ Москваҕа “Бэс Чагдаҕа” профилакторийга Өрөспүүбүлүкэ 1-кы Президенэ М.Е. Николаев көрсөн истиҥник-иһирэхтик кэпсэппитин, эҕэрдэлээбитин, үтүө-баҕа санаалары этэн алҕаабытын, Михаил Ефимовичка скандинавскай хаамыы хаалыгын бэлэхтээбиттэриттэн наһаа үөрбүтүн; билигин күн аайы хаамарын-сүүрэрин, сэрээккэлиирин кэпсээтэ уонна бииргэ элбэхтик айаннаабыт, күрэхтэспит дьүөгэлэрин Мария Романовнаны, Ирина Дмитриевнаны улахан ситиһиилэринэн үөрэ-көтө эҕэрдэлээтэ, сибэкки дьөрбөлөрүн, Кубоктары, хаартыска альбома курдук күндү бэлэхтэри туттартаата.
Кылгас, орто, марафон курдук уһун сирдэргэ толлубакка, хааччаҕа суох сүүрэр кыахтаах, бэтэрээннэргэ аан дойду сүүрэр суолларын кыайыылаахтара, Россия сүүмэрдэммит хамаандатын быһыйдара Мария Неустроева, Ирина Софронова, салгыы, үгүс ыйытыыларга хоруйдаатылар. Сүүрүү чэгиэн-чэбдик, сэниэлээхтик, сэргэхтик сылдьарга, доруобуйаҕа наһаа туһалааҕын, ситиһиилэр элбэх үлэттэн кэлэллэрин, сүүрүүнэн дьарыктанарга ыҥырдылар.
Чаҕылхай холобур үгүс батыһааччылардаах буоллун!
Баһылай Посельскай
