үрүҥ көмүс призера, ССРС спордун үтүөлээх маастара, Саха АССР үтүөлээх тренерэ, Иран тустууну таптааччыларынан “Улуу Пехлеванынан” сүрэхтэммит, Сунтаар, Чурапчы оройуоннарын уонна Дьокуускай куорат бочуоттаах олохтооҕо, хатыламмат техникалаах уһулуччулаах бөҕөс Александр Николаевич Иванов үбүлүөйдээх 75 сааһынан өрөспүүбүлүкэ спортивнай общественноһын ортотугар
үөрүүлээхтик чиэстээһин дьоро түгэнэ буолла. Александр Николаевич тапталлаах олоҕун аргыһа Варвара Афанасьевна, оҕолоро Альбина, Афанасий, Александр, сиэннэрэ кыттыыны ыллылар. Истиҥ-иһирэх эҕэрдэлэр дуораһыйдылар.
Ил Түмэн бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев киирии тылын өрө күүрүүлээхтик саҕалаата. Александр Иванову аан дойду үрдүнэн улуу спортсмен, “тустуу профессорынан” билинэллэрин санатта. Сахабыт сиригэр быйыл тустуу төрүттэммитэ 70, киһи-аймах түһээн да баттаппатах кый ыраах Саха сирин тыатын бөһүөлэгиттэн үс саха бөҕөһө Павел Пинигин кыһыл көмүс, Роман Дмитриев уонна Александр Иванов үрүҥ көмүс мэтээллэри Олимпийскай оонньуулартан аҕалтааннар саха норуотугар өрөгөй үөрүүтүн бэлэхтээбиттэрин, ССРС уонна аан дойду спорка историяларыгар кыһыл көмүс буукубаларынан тиһиллибиттэрин, Александр Николаевич Иванов үбүлүөйдээх 75 сааһа кэрэ-бэлиэ түгэнинэн буоларын, олоххо ураты сыһыанын, тулуурун, мындыр өйүн-санаатын, өрөспүүбүлүкэ дьоно бука бары киэн туттарбытын бэлиэтээтэ.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников,
Саха Өрөспүүбүлүкэтин физическэй культураҕа уонна спорка миниистирэ Леонид Спиридонов,
Чурапчы улууһун баһылыга Степан Саргыдаев, төрөөбүт-үөскээбит Сунтаарын улууһуттан Семен Глухарев, Дьокуускай куорат физическэй культураҕа уонна спорка Управлениетын начальнига Эдуард Ефимов,
90-с сылларга Саха Өрөспүүбүлүкэтин спорка миниистирэ, РСФСР чөмпүйүөнэ Петр Попов,
“Сахаада-спорт” Ассоциация президенэ Александр Ким-Кимэн,
Чурапчы физическэй культураҕа уонна спорка институтун ректора Иннокентий Готовцев,
Агротехнологическай университет физическэй культураҕа уонна спорка кафедратын сэбиэдиссэйэ Дмитрий Платонов, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ физическэй культураҕа уонна спорка институтун кафедратын доцена Иван Друзьянов аатырбыт бөҕөһү эҕэрдэлээтилэр, Варвара Афанасьевнаҕа сибэкки дьөрбөлөрүн туттардылар. Күүстээх куоластаах Саха сирин народнай артыыстара Владимир Заболоцкай “Туой-Хайа соргута” уонна Александр Емельянов “Үс саха үөрүүтэ” эрчимнээх ырыаларын анаатылар.
Үөрүүлээх түгэн кыттыылаахтарыгар Александр Николаевич Иванов харда-махтал тылларын эттэ.
Александр Николаевич, үбүлүөйгүн бэлиэтээһин үөрүүлээх түгэнин туһунан санааҕын кытта үллэстибэккин ээ?
Бастатан туран, Саха сирин олохтоохторун барыларын эҕэрдэлиэхпин баҕарабын, быйыл элбэх үбүлүөйдээх мероприятиелар буолаллар. Ол курдук, быйыл Саха сиригэр тустуу сайдыбыта 70 сыла, үс саха спортсменнара Роман Дмитриев, Павел Пинигин уонна мин буоламмыт 1976 сыллаахха Монреальга олимпийскай оонньуулартан үһүөн үс мэтээли аҕалбыппыт 50 сыла. Тустуу уонна Өрөгөй кэлбит үбүлүөйдэринэн эҕэрдэлиибин. Биһи үс эрэ кыайыыбыт буолбатах. Күүстээх хамаанда үлэлээбитэ, Сахабыт сирин олохтоохторун барыбыт ситиһиибит. Махтанабын Улуу тренербитигэр Коркиҥҥа. Дмитрий Петрович илиитигэр киирбиппитинэн дьоллоохпут, Коркина суох ситиһии кэлиэ суоҕа этэ.
Олоххун тустууга анаабыт бөҕөс быһыытынан тустууга сыһыаныҥ, өйдөбүллэриҥ?
Саха сиригэр талааннаах дьон олороллор. Кадрдар, ыччаттар бааллар. Оҕолорго болҕомто уурарбыт наада. Саха сирэ күүскэ сайынна. Спорт тутуулара, стадионнар бааллар. Үүнэргэ-сайдарга табыгастаах усулуобуйа тэрилиннэ. Аан дойдуга тахсар кыахтаах ыччаттардаахпыт. Ситиһиилэр кэлиэхтэрэ, үөрдүөхтэрэ дии саныыбын. Ыччаттарбыт кыахтаахтар. Бэйэлэриттэн элбэх тутулуктаах, кыайыыга дьулуурдаах буоллунар. Подвиг курдугу оҥоруохтарын наада. Түмсүү буолуубут элбэҕи быһаарыаҕа.
Ону таһынан, 75 сааспын туоллум. Саас бэйэтин кэминэн, тэтиминэн баран иһэр. Тустуу сайдыбыта уонна олимпийскай мэтээллэр кэлбит үөрүүлээх түгэннэриттэн үөрэбин. Суолталаах. Үбүөлүөйбэр маннык улахан тэрээһин оҥорбуттарыгар Аҕа Баһылыкпытыгар, Ил Түмэҥҥэ спордунан дьарыктаныыбыт, ситиһиилэрбит сыаналаналлар эбит диэн өйдөөтүм. Дьаһаллар үрдүк таһымҥа бэлиэтэнэллэриттэн, дьон-сэргэ үөрэ-көтө көрсөрүттэн, Сахам сирин олохтоохторугар барҕа махталбын тиэрдэбин! Билэргит курдук, көҥүл тустууга олимпийскай мэтээли көрбөтөхпүт 50 сыл буолла. Ол иһин мин баҕарыам этэ, биһи уолаттарбытыттан биир эмэ уол 2028 с. олимпийскай оонньууларга тиийэн кыттааччы эрэ буолбакка, кинилэр медалист буолуохтарын баҕарабын. Ветераннарбыт, спортсменнарбыт кэлэн олороллор. Таһырдьа чэбдик салгыҥҥа хааманнар, доруобуйаларын тупсараргытыгар баҕарабын.Биһиги сааһырбыт спортсменнар, ветераннар уонна Саха сирин олохтоохторо сүрдээҕин үөрүө этилэр.
Тас дойдулартан, Россия регионнарыттан кыттыылаах үбүлүөйгэ анаан тустуу түһүлгэтэ тэриллэр. Бу туһунан.
Көҥүл тустууга Монголия, Бурятия, Азия сүүмэрдэммит хамаандата уонна биһиги 21-гэр диэри саастаах тустуук ыччаттарбыт матчевай көрсүһүүлэрэ буолуоҕа. Күрэхтэһии сүрдээх интэриэһинэй буолуоҕа. Биһиги эдэр талааннарбытын, ыччаттарбытын көрүөхпүт. Матчевай көрсүһүү үөрүүлээхтик аһыллыытыгар Саха сирин мелодистарын саҥа ырыалара, мин дойдум “Туой-Хайа” туһунан ырыалар баар буолуохтара. Дьоро түгэн миигин кытта сибээстээх буолуоҕа. Онон, төһө кыалларынан, кэлэн ыалдьыттаан, тустууну көрүҥ, сөбүлээҥ, мин үбүлүөйбэр кэлэн кыттыһыҥ диэн ыҥырабын!
Киэн туттар улуу бөҕөспүтүн Александр Николаевич Иванову үбүлүөйдээх 75 сааһынан эҕэрдэлиибит!
Чэгиэн-чэбдик буол!
Баһылай Посельскай
