Чурапчы улууһун ытык олохтооҕо Константин Сергеевич Постников сырдык аатын үйэтитэр сыаллаах-соруктаах “Постников ааҕыылара” Саха Өрөспүүбүлүкэтин IV научнай-практическай конференцията Д.П. Коркин аатынан оҕо спорт оскуолатыгар үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылынна.
Икки сылга биирдэ тэриллэр өрөспүүбүлүкэ таһымнаах научнай-практическай конференция 2017 с. саҕаламмыта. Спортоскуола үөрэнээччилэрэ, институт студеннара, преподавателлэрэ, К.С. Постниковы кытта ыкса алтыспыт дьон, Константин Сергеевич уонна Евдокия Яковлевна Постниковтар дьиэ кэргэн оҕолоро, сиэннэрэ үгэскэ кубулуйбут конференцияҕа кыттыыны ылаллар. Бу сырыыга дьоһун тэрээһин спортоскуола үбүлүөйдээх 60 сылыгар ананна.
Конференция үөрүүлээхтик аһыллыытыгар истиҥ-иһирэх ахтыылар өйгө-санааҕа сылдьар, историяҕа тиһиллибит ааспыт кэмнэри санаттылар. Улуу тренер Д.П. Коркин соратнига Константин Сергеевич Постников 1952-1955 сс. Үөһээ-Дьааҥыга Адыаччы орто оскуолатын учууталынан, 1955-1959 сс. Чурапчы оройуонун үөрэҕин салаатын инспекторынан, Чурапчы комсомолун сэкэрэтээринэн; 1959-1985 сс. “ССКП XXII cийиэһин” аатынан холхуос парткомун сэкэрэтээринэн, оскуола-интэринээккэ баспытааталынан; спортоскуола дириэктэринэн, 1986-2000 сс. орто дойдуттан барыар диэри бэйэтэ төрүттээбит Д.П. Коркин аатынан спорт музейын дириэктэринэн үлэлээбитэ. Д.П. Коркин туһунан “... Күүс кыайарынан, сүрэх баҕатынан”, “С прицелом на Олимп”, “Үйэлэргэ ааттана туруоҕа”, “Чурапчы тустуутун саргыта”, “Чурапча-Чита: Ищите, найдите”, “Дмитрий Петрович туһунан ахтыылар” кинигэлэр ааптардара.
Дмитрий Петрович Коркин туруорсуутунан, Константин Сергеевич Постников, Алексей Спиридонович Шадрин буоланнар үһүөн партия дьыалатыгар бэриниилээх коммунистар биир өйүнэн-санаанан таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ. Спортивнай оскуола-интэринээти астарбыттара. Константин Сергеевич партийнай үлэҕэ туһуланыахтаах дьылҕатын бүүс-бүтүннүү спортивнай оскуола-интэринээккэ анаабыта. Үөрэх-иитии хаачыстыбата тупсарыгар, саҥа ньымалары киллэриигэ, оскуола-интэринээт материальнай базата сайдарыгар үһүөн күүскэ үлэлээбиттэрэ, Россия спортивнай оскуолаларын көрүүгэ үс төгүл бастаабыттара. Спортивнай оскуола-интэринээт Сойууска, аан дойдуга биллибитэ.
К.С. Постников “выездной тренер” эбээһинэһин эҥкилэ суох толорбута. Хаартыскаҕа, киинэҕэ устууну баһылаабыта. Вячеслав Карпов “Карповтааһына”, Николай Захаров-“Сахаачча” утарсааччыларын үөһэттэн быраҕаттааһына, Роман Дмитриев чаҕылҕанныы түргэн хамсаныылара, Александр Иванов “миэлиҥсэтэ”, Павел Пинигин “нырога” уо.д.а. дьону сөхтөрөр, долгутар хапсыһыыларын түгэннэрин көрбүт эрэ умнубат. Константин Сергеевич тренер-педагог быһыытынан киэҥ билиилээҕэ-көрүүлээҕэ, амарах санаалааҕа, иитиллээччилэригэр аҕалыы амарах, тэҥ сыһыаннааҕа. Көрүдьүөстэнэрин сөбүлүүрэ, юмордааҕа. Оҕолор куттарын бэйэтигэр тардар үтүө хаачыстыбалааҕа.
Саха сирин тустуутун өрө көтөхпүт үтүөлээх тренердэр Василий Петрович Уваров, Николай Николаевич Рожин, Михаил Степанович Скрябин, Валерий Петрович Керемясов, Иван Николаевич, Степан Петрович Сивцевтэр, Кирилл Николаевич Захаров, Михаил Михайлович Каженкин, Прокопий Семенович Иванов уо.д.а. Константин Сергеевич кэтээн көрүүтүнэн, Дмитрий Петрович Коркиҥҥа уһуйуллан талааннара арыллыбыттара.
Ахтыы түгэннэрин К.С. Постников сиэнэ, омук тылын учуутала Ирина Маратовна Постникова салайан ыытта. Улуус баһылыгын 1-кы солбуйааччы Рустам Данилович Данилов “Постников ааҕыылара” научнай-практическай конференциятын кыттыылаахтарын эҕэрдэлээтэ, ситиһиилэри баҕарда.
К.С. Постниковы кытта бииргэ үлэлээбит, спортивнай интэринээт-оскуолаҕа дириэктэрдээбит, институту төрүттээн ректордаабыт Михаил Дмитриевич Гуляев К.С. Постников тутуулары ыыттарбытын; “выездной тренер” Коркин иитиллээччилэрэ бөҕөс быһыытынан сайдалларыгар улахан төһүү күүһүнэн буолбутун, хапсыһыылары киинэҕэ түһэртээн аҕалан ырыталларын, киин куораттарга уолаттар хайдах тустубуттарын отчуот курдук суруйтарарын, көбүөргэ тахсалларыгар бэлэмниирин; тустуунан эрэ муҥурдаммакка музейдарга, кэнсиэрдэргэ сырытыннартаан сайыннарарын; партия райкомун 1-кы сэкэрэтээрэ И.П. Листиковы, райсовет бэрэссэдээтэлэ М.Е. Пермяковы кытта кэпсэтэн үбү-харчыны буларын, массыына ылан оройуоннарга сылдьалларын; интэринээт-оскуола үөрэнээччилэрин, үлэһиттэрин испииһэгин оҥорбутун; тустуу музейын тэрийбиттэрин; Д.П. Коркин, А.С. Шадрин, К.С. Постников кэллэктииби түмпүттэрэ сүдү суолталаммытын;
Коркин уонна Постников ылгын уоллара, ССРС спордун маастара, 74 кг Саха сирин, Дальнай Восток чөмпүйүөнэ, Россия призера, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, Калачев Петр Николаевич: Чурапчыга педучилище баарыгар 1953 с. “Ньулубуой” кылааска үөрэнэ киирбитим, 1957 с интернат аһыллыбыта. Күүстээх састаапка үөрэммиппит. Баспытааталбыт Көстөкүүн Сергеевич интэринээт олоҕор-дьаһаҕар сүрдээх көхтөөх этэ, мандолинаҕа оонньуура, спорт бары көрүҥнэригэр кыттара. Лапталыыра. Көрүдьүөстээхтик кэпсэтэрэ. Слава Карповытыын көрүстэр эрэ ыга-бобо тутара. Үөрүү-көтүү бөҕө буолааччыбыт. Биирдэ Славка 100 кг киһини “миэлиҥсэлээн” тас-уорҕатынан ыыппытыгар, онтон ыла үрдүгэр түһэрэ тохтообута. Оҕо барыта сөбүлүүр, ылынар киһитэ буоларын, сабыдыала улаханын. Бөтүрүөбүс эрэнэр, эрэллээх табаарыһа, доҕоро. Бөтүрүөбүс эппитин эҥкилэ суох толороро. Бу соторутааҕыта Саха театрыгар Коркин туһунан испэктээкилгэ артыыс Постников оруолун күрэн-үөрэн, наһаа үчүгэйдик оонньоон, болҕотмтону ылбыта. Коркин, Шадрин, Постников бииргэ хайдах үлэлээбиттэрин үөрэтиэххэ наадатын;
Оскуола-интэринээт иитиллээччитэ, көҥүл тустууга Хабаровскай куорат чөмпүйүөнэ, Д.П. Коркин аатынан музей дириэктэрэ Егор Васильевич Пудов 1955 с. аан-бастаан интэринээккэ кэлбитигэр, Константин Сергеевич кэргэнинээн Евдокия Яковлевналыын баспытааталлыылларын, салла, ытыктыы улааппытын, кыраттан улахан кылаастарга диэри оҕолору барыларын киэһэ оронноругар сытыартаан кинигэ ааҕалларын истэ сытан утуйан хаалалларын; 1976 с. үс олимпиецтар үһүөн кыайбыттарын истэн хайдах курдук үөрбүттэрин; 1977 с. Д.П. Коркины 25 иитиллээччилэрин кытта куоракка киллэрбиттэригэр, кинилэр оннуларыгар Константин Сергеевич дириэктэринэн, Роман Васильевич Неустроев сүрүн тренеринэн ананан хаалбыттарын; “Коркин дьыалата” тохтотуллубатаҕын; Д.П. Коркин сырдык аатын үйэтитэр сыаллаах-соруктаах, 1988 с. музей оҥорбуттарын;
Оҕолорго ССРС чөмпүйүөнэ Морфунов Семен Семенович дьикти үйэ кэлбитин, ол курдук, киһи барыта судьуйа, сыана биэрээччи, кэтээн көрөөччү буолан эрэрин, хотторуу буолла даҕаны тренердэри үөҕүү, баарын, ол, дьиҥинэн, төрдө атыҥҥа сытарын, оҕолор омук астарынан аһааннар дэлби улаатан хаалбыттарын, синньигэс илиилээхтэрин-атахтаахтарын, инньэ гынан, эт-сиин өттүнэн кыамматтарын; “Сергеевич” оскуола-интэринээт томторун дьиҥнээх баһылыгын эбээһинэһин толорбутун, муус-мас, кус-куобах курдук хаһаайыстыба үлэлэрэ барыта кини дьаһалынан барарын; биир кэмҥэ дириэктэрэ суох хааланнар эрэйи көрбүттэрин, онтон М.Д. Гуляев партия райкомунан ананан кэлэн сайдыы суолугар турбуттара улахан суолталаммытын; Константин Сергеевич эпэрээссийэлэммит ыарахан кэмигэр Постниковтаах Морфунов уһуннук бииргэ сылдьан, Коркин дьыалатын үйэтитиигэ үлэлэспиттэрин, киһи быһыытынан олус аһаҕаһын, дьээбэлэнэрин сөбүлүүрүн, күҥҥэ иккитэ массаажтаабытын, олус тулуурдааҕын, музей тэрийэр соруктаах улуустары, ол иһигэр хоту улуустарынан кэрийбиттэрин, ол сылдьалларыгар уолаттарыгар, үөрэнээччилэригэр туох наадатын бирикээстээн кэбиһэрин, элбэх матырыйаалы хомуйбуттарын; сөбүлээбэтэҕинэ “посол!”, эбэтэр, “бэртээхэй киһи буолан бараҥҥын, ардыгар акаарытыйаҕын ээ” диэн этэн күппүлүү ыытан кэбиһэрин, таайтаран этэр идэлээҕин, төрөөбүт нэһилиэгин баһылыгынан тахсар буолбутугар үөрүүтүн кытта үллэстибитин, “эйиэхэ замашка баар” диэн биһириирин биллэрбитин; И.М. Павлов, Н.Н. Павлов-Тыаһыт, С.И. Жирков, фронтовик-буойун П.Е. Спиридонов, А.С. Шадрин, К.С. Постников курдук учууталларга үөрэммит дьоллоох ыччат-дьон буола иитиллэн тахсыбыттарын, кинилэр тустарынан өйдөбүллэрэ “крепкэйин”; саханы аатырдыбыт олимпиецтэргэ Роман Дмитриевкэ, Павел Пинигиҥҥэ, Александр Ивановка памятник туруоруллуохтааҕын; үтүө дьон ааттара үйэтитиллиэхтээҕин;
ССРС спордун маастара, Бүтүн Сойуустааҕы уонна норуоттар икки ардыларынааҕы категориялаах судьуйа, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училище музейын дириэктэрэ Николай Николаевич Константинов Д.П. Коркин ыҥырыытынан 1975 с. оскуола-интэринээккэ тренердии-тренрдии дьарыктанан, Москваҕа Бүтүн Сойуустааҕы турниры кыайан ССРС маастарынан буолбутун; Коркин бириэмэни эрдэлээн олорбутун; Константин Сергеевич сарсыарда аайы күөл үрдүгэр музыкалаах, скакалкалаах, туспа методиканан сэрээккэлэтэрин, түөлбэҕэ уус-уран самодеятельноска көхтөөхтүк кыттарын, оскуола-интэринээт кэллэктиибэ кэнсиэрин салайарын, тэҥҥэ сылдьыһарын, кыһын үтүлүгэ суох сылдьан сөхтөрөрүн, Коркин уонна Постников тустууга оскуолалара күүскэ уонна таһаарыылаахтык үлэлээбитин; 1977 с. партия обкомун дьаһалынан куоракка 25 оҕону кытта А.С. Шадрин спорт оскуола дириэктэринэн, Н.Н. Константинов тренеринэн көһөн барбыттарыгар, К.С. Постников оскуола-интэринээккэ дириэктэринэн, Роман Васильевич Неустроев сүрүн тренеринэн бурҕалдьыны тутан хаалбыттарын; куоракка усулуобуйа, дьиэ-уот суоҕун, арҕам-тарҕам олорбуттарын; бүгүн Д.П. Коркин аатынан оҕо спортоскуолата сүрдээҕин сайдыбытын, тренердэр саҥаны киллэриигэ, арыйыыга үлэлэһэллэригэр, тренердэр спортивнай наукаҕа сыстан эрэллэрин, тренердэр сайыннахтарына оҕолор сайдыахтаахтарын; Коркин уонна Постников “тандемнара” олус күүстээх эбитин; спортоскуола кэллэктиибэ тутуспутунан Саха театрыгар “Андаҕар” испэктээкили киирэн көрөллөрүгэр, кэскиллээх спортсменнары иитиигэ, инники сайдыыга улахан төһүүнэн буолуон сөбүн;
Оскуола-интэринээт томторугар оҕо уһуйаана, оскуола, институт биир кэлим үөрэхтээһинин систиэмэтин ааспыт иитиллээччитэ, билигин институт наукаҕа кафедратын преподавателэ, кандидатскайын көмүскээри сылдьар Степан Петрович Гуляев институт томторо оҕо уһуйааныттан саҕалаан спортивнай иитии концепциятын тутуһарын, күрэхтэһиилэр, оонньуулар ыытыллалларын, волейболунан, ытыынан дьарыктаммытын, иитии-үөрэтии педагогическай процеһа барарын, хамаанда, кэллэктиип тыына өрө тутулларын, “Чуораанчык” уһуйааҥҥа Августа Александровна Захароваҕа, начаалынай кылаастарга Евдокия Климовна Сысолятинаҕа, үрдүкү кылаастарга физик-математик Гаврил Михайлович Яковлевка үөрэммитин, Бүтүн Россиятааҕы предметнэй олимпиадаҕа үрүҥ көмүс мэтээллэммитин, быйыл кандидатскайын көмүскүүргэ бэлэмнэнэрин, тиэмэтэ “Формирование личности в сфере физической культуры на примере РС (Я)” олорор-үлэлиир томторун таарыйарын;
Спортоскуола профсойууһун салайааччыта Семен Михайлович Колодезников, үтүөлээх бэтэрээн учууталлар, РСФСР үөрэҕириитин туйгуна Людмила Михайловна Винокурова, Анна Ивановна Васильева, К.С. Постников кыыһа Людмила Константиновна Дьячковская (Постникова), Ирина Маратовна Постникова аҕаларын, эһэлэрин, дьиэ-кэргэттэрин тустарынан билиһиннэрдилэр, научнай-практическай конференция кыттыылаахтарыгар махталларын биллэрдилэр.
Аҕалара Константин Сергеевич уонна ийэлэрэ Евдокия Яковлевна иккиэн Чурапчытааҕы педучилищены бүтэрэннэр, 27 саастарыгар ыал буолбуттара.
Константин Сергеевич оҕо саастара куоракка ааспыта, “Залог” оскуолатын бүтэрбитэ. Нуучча-саха оҕолорун кытта буккуһан улааппыт буолан, нууччалыы ыраастык саҥарар, сытыы-хотуу, киириилээх-тахсыылаах этэ. Аҕата эрдэ өлөн, аҕыс оҕолоох соҕотох ийэҕэ иитиллибитэ. Эдьиийэ Анна Сергеевна көмөлөспүтэ. Уон биэс сыл аҕа учуутал уонна коммунист убайа Дмитрий Сергеевич Постников, эдьиийдэрэ кыра бырааттара үлэһит киһи буолан тахсыытыгар улахан сабыдыалы оҥорбуттара. Речной училищеҕа үөрэнэн, борохуот хапытаана буолар ыра санаалаах бырааттарын педучилищеҕа үөрэттэрбиттэрэ. Онон, учуутал идэтин баһылаабыта. Хоту Адыаччыга үлэлии сылдьан ыал буолбуттара. Учууталлыы сырыттаҕына комсомольскай-партийнай үлэҕэ ылбыттара. Чурапчыга көһөн кэлэннэр, ийэлэрэ Евдокия Яковлевна оскуола-интэринээт баспытааталынан 19 сыл үлэлээбитэ, оҕо иитиитигэр эҥкилэ суох үлэтинэн “РСФСР үөрэҕириитин туйгуна” ааты ылбыта. Константин Сергеевич холхуоска парткомнуур кэмигэр, партийнай үлэһит буолар баҕалаах сырыттаҕына, Д.П. Коркин кэпсэтэн, ыҥыран, оскуола-интэринээккэ кэлбитэ,
Д.П Коркинныын, А.С. Шадринныын бииргэ тутуһан үлэлээбиттэрэ. Спортоскуола тэрийэннэр, саха тустуутун таһаарбыттара, аатырар суолга туруорбуттара. Оҕолор, сиэннэр, хос сиэннэр олох суолун салгыыллар.
“Постников ааҕыыларыгар” алта секцияларынан үөрэнээччилэр, студеннар, учууталлар, преподавателлэр кытыннылар. Институт наукаҕа проректора Вячеслав Николаевич Лонгинов, үрдүк үөрэх факультетын декана Николай Николаевич Сивцев, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училище дириэктэрин солбуйааччы Петр Юрьевич Протодьяконов, эбии үөрэхтээһин факультетын декана Марианна Алексеевна Манасытова, естественнай үөрэх салаатын кафедратын сэбиэдиссэйэ Анна Ильинична Данилова, анал үөрэхтээһин отделениетын сэбиэдиссэйэ Нина Степановна Дьячковская секцияларынан үлэлэри салайдылар. “Көҥүл тустуу”, “Дьарыктар кистэлэҥнэрэ”, “Эт-сиин, доруобуйа”, “Холобурга сылдьар спортсменнар”, “Чөл олох”, “Патриотическай иитии” хайысхаларыгар К.С. Постников айар үлэтэ киэҥник ырытыллан, спорка, чөл олоххо теория уонна практика эйгэтэ киэҥник ырытыллан, кэпсэннэ.
Биллиилээх спорсменнар, тренердэр Тимур Александрович Пестерев, Александр Олегович Иванов, Денис Васильевич Заболоцкай оҕолоро Эрэл Пестерев, Олег Иванов, Ярослав Заболоцкай аҕаларын холобурдарыгар, К.С. Постников сиэнэ Катя Постникова эһээтин туһунан оҥортообут дакылааттара сэҥээриини үөскэттэ. Дьулустаан Феофанов ыһыллыбыт кубик-рубигы отут сөкүүндэнэн хомуйар сатабыла өйү-мэйиини сайыннарар иһитиннэриитэ эмиэ биир дьикти.
Экспертэр үлэлээтилэр, сыана биэрдилэр, түмүктэри таһаардылар.
Үөрэнээччилэргэ Катя Постникова (8 кыл), Денис Пинигин (6 кыл), Олег Иванов Олег (8 кыл), Юлия Пермякова (11 кыл), Чэмэлиинэ Максимова (9 кыл), Алиса Федорова (8 кыл), Виктор Иванов (7 кыл), Булат Дьяконов (10 кыл), Эрэл Пестерев (6 кыл), Сандаара Скрябина (7 кыл), Ярослав Заболоцкай (6 кыл), Тимофей Куличкин (6 кыл); студеннарга Альберт Таныков (2 к), Дьулустаан Феофанов (2 к), Эрчим Гуляев (3 к), Айталы Сутакова (3 к), Анастасия Варламова (3 к); педагогтарга Сардаана Герасимовна Винокурова, Айталина Николаевна Максимова, Екатерина Семеновна Старостина, Антон Сидорович Фомин, Татьяна Николаевна Решетникова, Аннна Петровна Калачева кыайыылары ситиһэннэр, дипломнарынан уонна биһирэбил бириистэринэн наҕараадаланнылар.
Д.П. Коркин аатынан спортоскуола дириэктэрэ Станислав Афанасьевич Захаров, дириэктэрин наукаҕа солбуйааччы, педагогическай наука кандидата Анна Николаевна Гуляева тэрийэн-салайан ыытар “Постников ааҕыылара” Өрөспүүбүлүкэ научнай-практическай конференцията дьоһун ааттары үйэтитэр, кэскиллээхтик уонна айымньылаахтык, саҥаттан саҥа сүүрээннэри киллэрэргэ көдьүүстээхтик үлэлиир. “Куоркуннуу үлэлиэххэ, Куоркуннуу сайдыахха!” диэн күүстээх санааны саҕар.
Баһылай Посельскай
